Tığ Oyası ve Tığ Süslemeleri

Oya, yazma kenarlarına çeşitli ipliklerle, iğne veya tığ kullanılarak oluşturulan işlemelerdir. Oyalarda çok farklı örnekler yapılır. Çiçek deseni, yaprak deseni ya da tabiattaki diğer varlıklarla ilgili motifler oluşturulur. Emek ve zaman isteyen bir uğraştır. Oya işlemeler Orta Asya’dan itibaren tüm Türklerin bildiği el sanatlarındandır. Tüm dünya ya buralardan dağılmıştır. Yüzlerce yıldır yapılan oyaları halen günümüzde yaşatan kurumlar. Kurumların yanında hanımlarımızda bu örnekleri gelecek nesillere aktarmaktadır.

Oya Süslemesi Nasıl Yapılır

Geçmişten günümüze gelen estetik bir süslenme şeklidir. Hanımlar yazma ya da yemeniyi oyasız kullanmamışlar.  Oyalar hanımların el maharetini, göz zevkini, zekâsını, yaratıcılığını ortaya çıkaran ürünlerdir. Oyalar bulunduğu yöreyi, o yörede bulunan bitki örtüsünü, araç-gereci, iklimi, doğasını, aile hayatını ve sosyal ilişkileri anlatan eserlerdir. Halkalı tığ oya isimlerinde; araçlar, çiçekler, hayvanlar, organlar isim olarak kullanılmıştır. Yapılan, işlenen oya işlemeler zamanla çeşitleri ve türleri artarak daha yenileri ile topluma kazandırılmıştır. Oyalar konulan isimler yöredeki hâkim duygu, düşünce ve inancı ortaya koymaktadır. Oyalara, işlemelere ve konulan isimlere bakarak hangi yöreye ait oldukları rahatlıkla anlaşılabilir.

Eskiden Anadolu’da kızlar çok küçük yaşlarda el işi ve oya yapmaya başlarlardı. Kızlar çeyizlerini kendi elleriyle dokurdu.  Çeyizlerin olmazsa olmazı yazmalar ve yazmaların kenarlarına işlenen oyalar çok çeşitliydi. Firkete, iğne, tığ işi, mekik, halkalı tığ oyaları hepsinden birer, ikişer örnekler bulunurdu. Oyalı yazmalar halen çeyizlerin vazgeçilmezlerindendir. En süslü, güzel, abartılı halkalı tığ oyalarını yeni gelinler yazmalarında kullanır. Genç kızlar daha sade modelleri kullanırken, yaşlılarda ise oldukça özensiz oyalar kullanırlardı. Hanımlar her yaptıkları halkalı tığ oyasının daha iyisini oluşturmaya çalışmışlardır.

Halkalı Oya Yapımı Nasıl Yapılır

Halkalı oyanın yapımı diğer oyalardan daha farklıdır. Halkalı oya, kabloların etrafına sık iğne yaparak ve daha sonra renkli iplerden ortaları sarılarak oluşturulan mekik oyasına benzer bir oya çeşididir. Sık rastlanan bir oya türü değildir. Mekik oyası yapmayan ve yapamayan hanımlar için alternatif bir çözümdür. Halkalı oyalar son zamanlarda diğer oyalara nazaran daha fazla yapılmaktadır. Halkalı oyalar sadece tülbent, yazma ya da çemberin kenarına değil havlu kenarlarına da işlenir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here